Іздеу

Меңдеке батыр 1-бөлім

Меңдеке батыр, оның Қостанай облысының Урицкий ауданында тұратын туыстарының куәландыруы бойынша 17-ғасырдың соңы мен 19-ғасырдың басында өмір сүрген. Меңдеке Батыр 1790 жылы Мезгіл атты жерде (қазіргі атауы — Сарыкөл ауданының Комсомольский к.) туған.

Аңыз: Жайылымдар бөлісі үшін қақтығыстар кезінде Меңдеке батыр өз жерін алдай-ақсуат-керей руынан қорғаған. Ол өз жерін қорғап жауымен шайқасқан, ақылды, күшті, ержүрек және білімді азамат болған, сондықтан шайқастан әрдайым жеңіспен оралған. Ол күніне ерден 150 жауын құлатып, ойсыратқан. Оның жігері мен табандылығы жеңіліссіз болған.

Бірде шайқас кезінде жаудың найзасы оның аузына қадалып, тіліне зақым келтіреді. Қарттар осыдан кейін ол нашар сөйлей бастағанын және осындай шайқастардың бірінде қаза тапқанын айтады. Өлер алдында оны қанжығалы мен алдай-ақсуат руларының даулы жерлері шекарасына көмуді өсиет етеді. Батырдың соңғы өсиеті орындалды.

Отбасы аңызы Меңдеке батырдың артында тек жақсы аты ғана емес, сонымен қатар жеті ұлының қалғанын да растайды, олардан ру жалғасын тапқан. Тұңғыш ұлы Шәңке атақты би болған. Оның сөзі қара қылды қақ жарған. Адамдар оны құрметтеген және «Тәтем» деп атаған. Сәбит Мұқановтың ол туралы шығармасы бар. Екінші ұлы Шәупіл батыр және би болған. Қалған ұлдары да ата-бабасының жерінде әрбірі өзінше із қалдырған.

Отбасында Меңдеке батыр руының негізін салушының оның көмілген жеріне кесене орнату өсиеті ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған. Ұлы батырдың ұрпағы ағайынды Баталовтардың арқасында тек 2007 жылы ғана мұны іске асыру мүмкін болды. «Ата-бабаларын құрметтеу», «ұлт өсиетіне адалдық» деген сөздердің зор маңызына ие болатын өз тамырына деген мұндай ізгілік пен көңіл бөлу ескі дәстүрді қалыпты қылуы сөзсіз. Қасиетті құрылыстың жобасын алматылық сәулетшілер жасады, ол Сулы стансасынан 5-6 шақырымда салынды.

Осы подкасттан көбірек

№ 41